Wat is de Fed? Complete gids over de Federal Reserve & Monetair Beleid

Definitie en Kernfunctie

De Federal Reserve is niet één enkele bank, maar een complex, decentraal stelsel dat in 1913 werd opgericht middels de Federal Reserve Act. Het systeem is ontworpen als een hybride structuur: het bevat zowel publieke (overheids-) als private elementen. Dit unieke ontwerp moest voorkomen dat de macht over het geld volledig bij Washington (de politiek) of volledig bij Wall Street (de bankiers) zou komen te liggen.

De primaire verantwoordelijkheid van de Fed is het voeren van het Amerikaanse monetaire beleid. Dit houdt in dat de centrale bank de beschikbaarheid en de kosten van geld en krediet in de economie beïnvloedt om nationale economische doelstellingen te behalen.

Het ‘Dual Mandate’ (Dubbel Mandaat)

In tegenstelling tot de Europese Centrale Bank (ECB), die zich primair richt op prijsstabiliteit, heeft de Fed van het Amerikaanse Congres een zogenaamd ‘Dual Mandate’ gekregen. De Fed moet beleid maken dat stuurt op twee gelijkwaardige doelen:

1. Prijsstabiliteit: Het handhaven van een stabiele inflatie, waarbij de Fed streeft naar een gemiddelde van 2% op de lange termijn. Dit beschermt de koopkracht van de valuta.
2. Maximale duurzame werkgelegenheid: Het streven naar een economie waarin iedereen die wil werken, een baan kan vinden, zonder dat dit leidt tot onhoudbare inflatie.

Er wordt vaak gesproken over een onofficieel “derde mandaat”: het waarborgen van gematigde langetermijnrentes en de stabiliteit van het financiële systeem om systeemcrises te voorkomen.

De Unieke Driepoot-Structuur

Het Federal Reserve System bestaat uit drie hoofdonderdelen die samenwerken:

1. Board of Governors (Raad van Bestuur)

Dit is het overheidsorgaan gevestigd in Washington D.C. Het bestaat uit zeven gouverneurs die worden genomineerd door de president van de VS en bevestigd door de Senaat voor een termijn van 14 jaar. Deze lange termijn waarborgt onafhankelijkheid van de politieke waan van de dag. De voorzitter (Chair) en vicevoorzitter worden uit deze groep gekozen voor termijnen van vier jaar.

2. De 12 Federal Reserve Banks

De Verenigde Staten zijn verdeeld in 12 districten, elk met een eigen Federal Reserve Bank (bijvoorbeeld New York, Chicago, San Francisco). Deze banken opereren als de ‘armen en benen’ van het systeem. Ze houden toezicht op commerciële banken in hun regio, verwerken betalingen en distribueren contant geld. De Federal Reserve Bank of New York neemt een speciale positie in, omdat deze verantwoordelijk is voor de uitvoering van marktoperaties op Wall Street.

3. Federal Open Market Committee (FOMC)

Het FOMC is het belangrijkste orgaan voor de financiële markten. Dit comité bepaalt de richting van het monetaire beleid en de rentestanden. Het FOMC komt acht keer per jaar bijeen. De stemgerechtigde leden zijn:

• De 7 leden van de Board of Governors.
• De president van de Federal Reserve Bank of New York (permanent stemrecht).
• 4 van de overige 11 presidenten van de regionale banken, die jaarlijks rouleren.

Het Instrumentarium: Hoe stuurt de Fed de economie?

De Fed beschikt over krachtige tools om de geldhoeveelheid te verruimen of te verkrappen.

Federal Funds Rate

Dit is de belangrijkste beleidsrente. Het is de rente die commerciële banken elkaar in rekening brengen voor het uitlenen van reserves voor één nacht (overnight). Hoewel dit een marktrente is, stelt de Fed een ’target range’ (doelbereik) vast, bijvoorbeeld tussen 4,25% en 4,50%. Via marktoperaties zorgt de Fed dat de daadwerkelijke rente binnen deze bandbreedte blijft.

Open Market Operations (OMO)

Dit is het klassieke mechanisme. De Fed koopt of verkoopt Amerikaanse staatsobligaties (Treasuries) op de open markt.

• Aankoop: De Fed koopt obligaties van banken en betaalt door nieuwe reserves op de rekening van de bank bij de Fed te storten. Hierdoor neemt de geldhoeveelheid toe en daalt de rente.
• Verkoop: De Fed verkoopt obligaties aan banken. De banken betalen met hun reserves. Hierdoor neemt de geldhoeveelheid af en stijgt de rente.

Quantitative Easing (QE) en Tightening (QT)

Wanneer de rente al bijna 0% is en de economie toch stimulans nodig heeft, zet de Fed Kwantitatieve Verruiming (QE) in. Hierbij koopt de Fed grootschalig langlopende staatsleningen en hypotheek-gerelateerde obligaties (MBS) op. Het doel is om de lange rente te drukken en investeerders naar risicovollere beleggingen (zoals aandelen) te dwingen. Het omgekeerde proces, waarbij de Fed de balans laat krimpen door obligaties niet te vervangen als ze aflopen, heet Quantitative Tightening (QT).

Interest on Reserve Balances (IORB)

Een modern en technisch cruciaal instrument. De Fed betaalt banken rente over het geld dat ze bij de Fed stallen. Door deze rente (IORB) te verhogen, ontmoedigt de Fed banken om geld uit te lenen aan de economie (waarom risico lopen als je veilig rente krijgt bij de Fed?). Dit fungeert als een ‘vloer’ onder de rentetarieven.

Forward Guidance & De ‘Dot Plot’

Communicatie is tegenwoordig een beleidsinstrument. Via ‘Forward Guidance’ vertelt de Fed wat ze in de toekomst van plan zijn, om zo de marktverwachtingen te sturen. Een specifiek onderdeel hiervan is de beroemde Dot Plot. Vier keer per jaar publiceren alle FOMC-leden anoniem een stip (dot) in een grafiek die hun verwachting voor de rente in de komende jaren weergeeft. Analisten bestuderen deze stippen intensief om het toekomstige beleid te voorspellen.

Het Transmissiemechanisme: Van Rente naar Portemonnee

Hoe beïnvloedt een rentebesluit in Washington een bedrijf in Europa of een huizenkoper in de VS? Dit proces heet het monetaire transmissiemechanisme.

Stel, de Fed verhoogt de rente om inflatie te bestrijden (verkrapping):

1. Kredietkosten stijgen: De hogere Federal Funds Rate werkt door in de ‘Prime Rate’. Variabele rentes op creditcards, bedrijfsleningen en autoleningen stijgen direct.
2. Vermogenseffect: Hogere rentes maken obligaties aantrekkelijker ten opzichte van aandelen. Aandelenkoersen kunnen dalen, waardoor mensen zich minder rijk voelen en minder uitgeven.
3. Valuta-effect: Een hogere rente in de VS trekt buitenlands kapitaal aan. De dollar wordt meer waard. Dit maakt Amerikaanse export duurder (slecht voor VS exporteurs) en import goedkoper (helpt inflatie drukken).
4. Economische vertraging: Doordat lenen duurder is en sparen meer oplevert, nemen investeringen en consumptie af. De economie koelt af, de vraag naar arbeid daalt en de prijsstijgingen vlakken af.

Misvattingen en Kritiek: Wie is de eigenaar van de Fed?

Er bestaat veel verwarring over de eigendomsstructuur van de Fed. Vaak wordt gesteld dat de Fed een “privaat bedrijf” is. De werkelijkheid is genuanceerder.

De 12 regionale Federal Reserve Banks geven aandelen uit aan commerciële banken in hun district. Lidmaatschap is verplicht voor nationale banken. Echter, deze aandelen zijn niet vergelijkbaar met aandelen van bedrijven als Apple of Shell:

• Ze kunnen niet worden verhandeld of verkocht.
• Ze geven geen zeggenschap over het monetaire beleid (dat doet de door de overheid benoemde Board).
• Ze keren een wettelijk vastgesteld dividend uit (meestal 6%).

De winst die de Fed maakt (voornamelijk rente op de staatsobligaties die ze bezitten), wordt na aftrek van kosten en dividend uitgekeerd aan het Amerikaanse Ministerie van Financiën (US Treasury). De Fed draagt dus jaarlijks miljarden dollars bij aan de staatskas.

Begrippenlijst Financiële Markten